Intermitterende katheter

Wat zijn intermitterende katheters?

Een intermitterende katheter is een urinekatheter die tijdelijk wordt ingebracht om de blaas leeg te maken. Zodra de urine is afgevoerd, wordt de katheter verwijderd. Hierdoor blijft er geen katheter achter in de blaas, zoals bij een verblijfskatheter wel het geval is.

Intermitterende katheterisatie wordt toegepast bij patiënten die hun blaas niet volledig kunnen legen of helemaal niet zelfstandig kunnen urineren. In veel situaties voert de patiënt de katheterisatie zelf uit. Dit wordt ook wel zelfkatheterisatie genoemd.

In de praktijk wordt intermitterende katheterisatie vaak gezien als een fysiologischere benadering van urineafvoer dan langdurig gebruik van een verblijfskatheter. De blaas blijft tussen de katheterisaties door normaal gevuld raken en legen.

Wanneer gebruik je een intermitterende katheter?

Intermitterende katheters worden gebruikt bij uiteenlopende aandoeningen waarbij de blaas niet volledig geleegd kan worden. Denk aan neurologische aandoeningen zoals multiple sclerose, dwarslaesies, spina bifida of bepaalde vormen van blaasdysfunctie.

Ook na operaties, bij chronische urineretentie of bij bepaalde urologische aandoeningen kan intermitterende katheterisatie worden toegepast.

Afhankelijk van de urineproductie en de blaascapaciteit wordt de katheter meerdere keren per dag gebruikt. Veel patiënten katheteriseren zichzelf vier tot zes keer per dag volgens een individueel schema.

Welke soorten intermitterende katheters zijn er?

• Intermitterende katheters voor mannen
• Intermitterende katheters voor vrouwen
• Kinderkatheters
• Hydrofiele katheters met coating
• Katheters met geïntegreerde opvangzak
• Nelaton intermitterende katheters
• Tiemann intermitterende katheters

De keuze hangt af van de anatomie van de patiënt, de gebruiksomgeving en de voorkeur van de gebruiker.

Hoe kies je de juiste intermitterende katheter?

Zorgprofessionals kijken hierbij naar de CH-maat, tipvorm, lengte, coating en gebruikssituatie. De juiste maat zorgt voor een goede urineafvoer zonder onnodige belasting van de urethra.

Belangrijke eigenschappen en materialen

Intermitterende katheters worden meestal vervaardigd uit PVC of andere medische kunststoffen. Veel moderne katheters beschikken over een hydrofiele coating die na activatie een glad oppervlak vormt. Hierdoor verloopt het inbrengen doorgaans gemakkelijker.

Zorgprofessionals letten vaak op de soepelheid van de katheter, de kwaliteit van de coating, gebruiksgemak en de verpakking. Voor patiënten die veel reizen of buitenshuis katheteriseren kunnen compacte systemen met geïntegreerde urineopvang voordelen bieden.

Bij mannen wordt meestal gekozen voor langere katheters, terwijl vrouwenkatheters korter zijn vanwege de anatomische verschillen.

Normen, richtlijnen en kwaliteitseisen

Intermitterende katheters vallen onder medische hulpmiddelen en moeten voldoen aan de geldende Europese regelgeving. Binnen de urologie wordt veel aandacht besteed aan veilig gebruik, hygiëne en het beperken van complicaties zoals urineweginfecties of urethrale beschadiging.

Goede instructie door een verpleegkundige of continentieverpleegkundige vormt een belangrijk onderdeel van succesvolle zelfkatheterisatie.

Toepassingen binnen de zorg

Ziekenhuizen

In ziekenhuizen worden intermitterende katheters gebruikt bij diagnostische procedures, tijdelijke urineretentie en postoperatieve zorg. Daarnaast worden patiënten regelmatig getraind in zelfkatheterisatie voordat zij naar huis gaan.

Zelfstandige klinieken

Binnen zelfstandige klinieken worden intermitterende katheters gebruikt binnen de urologie, bekkenbodemzorg en gespecialiseerde behandelcentra.

Huisartsenpraktijken

Huisartsen en praktijkondersteuners begeleiden regelmatig patiënten die starten met zelfkatheterisatie of verwijzen hiervoor door naar gespecialiseerde verpleegkundigen.

Verpleegkundige zorg

Continentieverpleegkundigen en thuiszorgmedewerkers spelen vaak een belangrijke rol bij instructie, begeleiding en evaluatie van intermitterende katheterisatie.

Praktijkafwegingen

Een veelgemaakte afweging is intermitterende katheterisatie versus een verblijfskatheter. Wanneer de patiënt zelfstandig kan katheteriseren en er geen contra-indicaties zijn, heeft intermitterende katheterisatie vaak de voorkeur.

Een tweede afweging betreft hydrofiele versus ongecoate katheters. Veel patiënten ervaren een hydrofiele coating als comfortabeler tijdens het inbrengen.

Ook de keuze tussen een Nelaton en Tiemann tip speelt een rol. Bij een moeilijke passage of vergrote prostaat wordt regelmatig gekozen voor een Tiemann uitvoering.

Veelgekozen merken binnen deze categorie

Binnen de professionele zorg worden intermitterende katheters gebruikt van fabrikanten zoals Coloplast, Teleflex, Hollister, Convatec, BD en Unoquip. De keuze hangt meestal af van patiëntvoorkeur, coatingtype, gebruiksgemak en vergoedingsstructuren.

Praktische aandachtspunten

Ervaren continentieverpleegkundigen zien dat een goede instructie vaak belangrijker is dan het specifieke merk katheter. De juiste techniek helpt ongemak te beperken en vergroot de kans op succesvolle zelfkatheterisatie.

Bij patiënten die frequent katheteriseren wordt vaak extra aandacht besteed aan hydratatie, hygiëne en signalen van urineweginfecties.

Een veelvoorkomende observatie is dat patiënten na een korte gewenningsperiode vaak meer zelfstandigheid ervaren doordat zij niet afhankelijk zijn van een permanente verblijfskatheter en urinezak.

Bij reizende of werkende patiënten kan een compact systeem met geïntegreerde opvangzak praktische voordelen bieden.

De keuze van de juiste CH-maat blijft belangrijk. Een te kleine maat kan de afvoer beperken, terwijl een te grote maat onnodige irritatie kan veroorzaken.

Gerelateerde producten

Bekijk ook ons assortiment katheters, Tiemann katheters, Nelaton katheters, siliconen katheters en katheterfixatie.

Veelgestelde vragen over intermitterende katheters

Wat is het verschil tussen een intermitterende katheter en een verblijfskatheter?

Een intermitterende katheter wordt na gebruik verwijderd. Een verblijfskatheter blijft gedurende langere tijd in de blaas aanwezig.

Hoe vaak wordt een intermitterende katheter gebruikt?

Dat hangt af van de urineproductie en de medische indicatie. Veel patiënten katheteriseren zichzelf vier tot zes keer per dag.

Wanneer kies je voor een hydrofiele katheter?

Hydrofiele katheters worden vaak gekozen wanneer een gladde inbreng en gebruiksgemak belangrijk zijn.

Kan een patiënt zichzelf katheteriseren?

Ja. Veel gebruikers voeren zelfstandig intermitterende katheterisatie uit na instructie van een verpleegkundige of specialist.

Wanneer gebruik je een Tiemann intermitterende katheter?

Een Tiemann katheter wordt vaak gebruikt bij een moeilijke passage of bij patiënten met een vergrote prostaat.

Samenvatting

Intermitterende katheters worden gebruikt voor tijdelijke blaaslediging en zelfkatheterisatie wanneer spontaan urineren niet of onvoldoende mogelijk is. De katheter wordt na iedere katheterisatie direct verwijderd, waardoor geen permanente katheter in het lichaam achterblijft. Binnen deze categorie vallen mannenkatheters, vrouwenkatheters, hydrofiele katheters, Nelaton katheters en Tiemann katheters. Belangrijke selectiecriteria zijn CH-maat, tipvorm, coating, gebruiksgemak en de anatomische situatie van de patiënt. Intermitterende katheterisatie wordt veel toegepast binnen ziekenhuizen, klinieken, huisartsenpraktijken en langdurige zorg en vormt voor veel patiënten een alternatief voor langdurige verblijfskatheterisatie.