Endotracheale buizen — keuze, plaatsing & veiligheid

Een endotracheale tube wordt gebruikt om de luchtweg veilig te stellen tijdens anesthesie, intensive care-behandeling en acute zorg. De keuze voor de juiste ET-tube hangt af van de patiënt, de procedure en de verwachte beademingsduur. In dit overzicht lees je wanneer je kiest voor een standaard tube, reinforced tube, RAE-tube, subglottic suction tube of dubbellumentube en welke rol cuffdruk en tubepositionering spelen bij patiëntveiligheid.

Wat is een endotracheale tube?

Een endotracheale tube (ET-tube) is een flexibele kunststof tube die via de mond of neus in de trachea wordt ingebracht om de luchtweg open te houden. De tube maakt gecontroleerde beademing mogelijk tijdens operaties, op de intensive care en in acute situaties waarbij de patiënt onvoldoende zelfstandig kan ademen.

Naast het waarborgen van ventilatie beschermt een endotracheale tube gedeeltelijk tegen aspiratie van maaginhoud, bloed of secreties. De mate van bescherming hangt onder andere af van het type tube, de cuff en de correcte positionering.

Welke onderdelen heeft een endotracheale tube?

Hoewel de uitvoering per fabrikant verschilt, bestaan de meeste moderne endotracheale tubes uit dezelfde basisonderdelen.

• Tube-lumen: het hoofdkanaal waardoor ventilatie plaatsvindt.
• Cuff: opblaasbare ballon die de ruimte tussen tube en tracheawand afsluit.
• Pilot balloon: controleballon voor cuffdruk.
• Murphy eye: extra opening nabij de tip voor luchtpassage bij gedeeltelijke obstructie.
• Dieptemarkeringen: referentiepunten voor positionering.
• Connector: aansluiting op het anesthesie- of beademingssysteem.

Waarom wordt een cuff gebruikt?

Bij volwassen patiënten wordt meestal een cuffed endotracheale tube gebruikt. De cuff zorgt ervoor dat lucht niet langs de tube ontsnapt en maakt een nauwkeurige controle van het ademvolume mogelijk.

Daarnaast vermindert een cuff het risico op aspiratie van secreties uit mond- en keelholte. Het is belangrijk te beseffen dat een cuff geen volledige afsluiting vormt en aspiratie dus niet volledig voorkomt.

Waarom beschermt een cuff niet volledig tegen aspiratie?

Een veelvoorkomend misverstand is dat de cuff een volledig waterdichte afsluiting vormt. In werkelijkheid is de cuff ontworpen om met een relatief lage druk tegen de tracheawand te liggen om beschadiging van het slijmvlies te voorkomen.

Daardoor kunnen kleine hoeveelheden vocht of besmette secreties via microscopische plooien en kanaaltjes langs de cuff migreren. Aspiratie blijft daarom mogelijk, ook wanneer de cuff correct is opgeblazen.

Hoe ontstaat micro-aspiratie?

Boven de cuff hopen zich continu speeksel en orofaryngeale secreties op. Door veranderingen in druk, beweging van de tube of plooivorming in de cuff kunnen kleine hoeveelheden van deze vloeistoffen naar de lagere luchtwegen lekken.

Bij langdurig beademde patiënten vormt micro-aspiratie een belangrijke oorzaak van ventilator-geassocieerde pneumonie (VAP).

Waarom is cuffdruk zo belangrijk?

Een correcte cuffdruk vormt een balans tussen bescherming tegen lekkage en het voorkomen van slijmvliesbeschadiging.

De aanbevolen cuffdruk ligt doorgaans tussen 20 en 30 cm H₂O. Onder deze waarde neemt de kans op lekkage en aspiratie toe. Boven deze waarde stijgt het risico op ischemische schade van de tracheamucosa.

Waarom hebben sommige patiënten veel keelpijn na intubatie?

Postoperatieve keelpijn wordt beïnvloed door meerdere factoren:

• Te grote tube.
• Te hoge cuffdruk.
• Traumatische intubatie.
• Meerdere intubatiepogingen.
• Lange duur van de intubatie.
• Beweging van de tube tijdens de procedure.

Met name een cuffdruk boven 30 cm H₂O verhoogt het risico op slijmvliesbeschadiging en postoperatieve klachten.

Hoe ontstaat schade door een te hoge cuffdruk?

De capillaire perfusiedruk van de tracheamucosa ligt rond de 25 tot 30 mmHg. Wanneer de cuffdruk daar langdurig boven komt, vermindert de doorbloeding van het slijmvlies.

Mogelijke gevolgen zijn:

• Lokale ischemie.
• Ulceratie.
• Granuloomvorming.
• Tracheastenose bij langdurige blootstelling.

Daarom adviseren richtlijnen een cuffdruk tussen 20 en 30 cm H₂O.

Hoe kies je de juiste endotracheale tube voor de procedure?

De keuze voor een endotracheale tube wordt niet uitsluitend bepaald door de binnendiameter. In de dagelijkse praktijk spelen ook de patiëntkenmerken, de aard van de ingreep, de verwachte beademingsduur en de gewenste luchtwegtoegang een belangrijke rol.

De optimale tube is daarom niet per definitie de grootste of meest gebruikte uitvoering. De juiste keuze hangt af van de combinatie van patiënt, procedure en klinische doelstelling.

Diameter: groter is niet altijd beter

Een grotere tube vermindert de luchtwegweerstand en vergemakkelijkt procedures zoals bronchoscopie. Daar staan echter ook nadelen tegenover.

• Grotere kans op beschadiging van stembanden en tracheamucosa.
• Meer postoperatieve keelpijn.
• Groter risico op slijmvliesirritatie.
• Moeilijkere passage bij anatomisch uitdagende luchtwegen.

Voor veel volwassen vrouwen is een tube met een binnendiameter van 7,0 tot 7,5 mm voldoende. Bij volwassen mannen wordt vaak gekozen voor 7,5 tot 8,0 mm. Alleen wanneer frequente bronchoscopie of uitgebreide luchtwegtoegang noodzakelijk is, kan een grotere diameter voordelen bieden.

Reinforced (spiral of armoured) ET-tube

Een reinforced tube bevat een ingebedde metalen spiraal in de wand van de tube. Hierdoor blijft het lumen beter open wanneer de tube sterk wordt gebogen.

Wanneer kies je hiervoor?

• KNO-chirurgie.
• Mond-, kaak- en aangezichtschirurgie.
• Schildklierchirurgie.
• Buikligging.
• Procedures waarbij druk op de tube wordt verwacht.

Voordelen

• Minder risico op kinkvorming.
• Betere doorgankelijkheid bij extreme buiging.
• Geschikt voor complexe positionering van de patiënt.

Aandachtspunt

Een reinforced tube is minder vormvast dan een standaard PVC-tube en kan daardoor iets lastiger te fixeren zijn.

RAE-tube (Ring-Adair-Elwyn)

Een RAE-tube is een voorgevormde endotracheale tube met een vaste kromming. Het doel is niet een betere ventilatie, maar het vrijhouden van het operatiegebied.

Indicaties

• Kaakchirurgie.
• KNO-operaties.
• Schisischirurgie.
• Tandheelkundige chirurgie.

Voordelen

• Meer ruimte voor de chirurg.
• Minder interferentie met het operatieveld.
• Minder kans op verplaatsing tijdens de procedure.

Subglottic suction ET-tube

Dit type tube beschikt over een extra lumen waarmee secreties boven de cuff actief kunnen worden verwijderd.

Indicaties

• Verwachte beademingsduur langer dan 48-72 uur.
• Intensive Care.
• Verhoogd risico op ventilator-geassocieerde pneumonie.

Internationale richtlijnen adviseren subglottische drainage bij langdurige invasieve beademing omdat dit de incidentie van VAP kan verlagen.

Dubbellumentube (Double-Lumen Tube)

Een dubbellumentube bevat twee afzonderlijke lumina waarmee beide longen onafhankelijk van elkaar kunnen worden beademd.

Indicaties

• Lobectomie.
• Pneumonectomie.
• Thoracoscopische chirurgie (VATS).
• Thoracale vaatchirurgie.

Positionering wordt vrijwel altijd gecontroleerd met flexibele bronchoscopie.

Tubepositionering: hoe diep is diep genoeg?

Een correcte positionering van de endotracheale tube is essentieel voor veilige beademing. Zelfs een technisch correcte intubatie kan problemen veroorzaken wanneer de tube te diep of juist te oppervlakkig ligt.

Als uitgangspunt wordt vaak aangehouden:

Idealiter bevindt de tip van de tube zich ongeveer 3 tot 5 cm boven de carina in neutrale hoofdpositie.

Na plaatsing wordt de positie gecontroleerd met:

• Capnografie.
• Bilaterale auscultatie.
• Thoraxbeeldvorming indien geïndiceerd.

Waarom kan de positie tijdens de procedure veranderen?

• Flexie van de nek verplaatst de tube dieper richting carina.
• Extensie trekt de tube juist terug.
• Verandering van patiëntpositie kan de ligging beïnvloeden.
• Manipulatie van hoofd en hals tijdens chirurgie kan verschuiving veroorzaken.

Onbedoelde verplaatsing kan leiden tot eenzijdige bronchusintubatie, onvoldoende ventilatie of onbedoelde extubatie.

Waarom waarderen anesthesiologen extra tubelengte?

Bij lange patiënten of procedures waarbij het hoofd regelmatig wordt bewogen, biedt een langere effectieve tube meer speelruimte voor positionering en fixatie.

Een praktisch voordeel van sommige moderne ET-tubes, zoals bepaalde Unoquip-uitvoeringen, is de relatief royale effectieve lengte. Hierdoor ontstaat meer flexibiliteit bij positionering zonder concessies aan stabiliteit of veiligheid.

Vergelijking van veelgebruikte endotracheale tubes

Werkgeversverantwoordelijkheid en veiligheid

Volgens Europese regelgeving zijn werkgevers verplicht om het risico op prik- en blootstellingsincidenten zoveel mogelijk te beperken. Hoewel dit vooral bekend is bij injectie- en infuusmaterialen, geldt hetzelfde principe voor veilig luchtwegmanagement.

Een goede keuze van materialen, training van medewerkers, monitoring van cuffdruk en standaardisatie van procedures dragen direct bij aan patiëntveiligheid en verminderen complicaties tijdens anesthesie en beademing.

Conclusie

De optimale endotracheale tube bestaat niet. De juiste keuze hangt af van de patiënt, de procedure, de verwachte beademingsduur en de gewenste luchtwegtoegang.

Factoren zoals cuffdruk, tubepositionering, aspiratierisico en het type tube hebben direct invloed op patiëntveiligheid en klinische uitkomsten. Een weloverwogen keuze en correcte positionering blijven daarom minstens zo belangrijk als de intubatie zelf.

Meer weten over moderne endotracheale tubes voor anesthesie, intensive care en acute zorg?
Bekijk het assortiment van Klinimed, waaronder de Unoquip Xtra Soft Nasal Tracheal Tube HVLP Cuff Murphy Eye.

Voor technische vragen over endotracheale buizen en compatibiliteit: contacteer onze experts.